achtergrond verhalen

Als liefde niet stroomt…  …


Liefde is de universele energie. Het is de energie die gevoeld, gehoord en gezien kan worden. In de liefde kan men zelfs verdwalen, kijk maar eens naar verliefde stelletjes.

Liefde maakt blind en doof. Liefde stroomt, stagneert of is geblokkeerd.


In de praktijk zie ik regelmatig voorbeelden hiervan in opstellingen zoals bij Klaas.

Klaas kwam bij mij met de vraag waarom hij niet eindelijk eens zijn portie van geluk mocht krijgen. Hij hoefde niet alle geluk van de wereld maar wel zijn kleine deel. Volkomen ontwapenend met heldere blik kwam hij liefde eisen.

Uiteindelijk stelde hij zijn verlangen op: ‘ik wil liefde kunnen ontvangen’.

Uit wat er toen volgde kon Klaas snappen dat hij als klein kind zich zo afgewezen voelde, zo niet gezien dat hij niet meer in staat was liefde te geven en daardoor ook niet kon ontvangen. De kleine man in Klaas was zo boos dat hij alleen maar dingen kapot kon maken.


Uit liefde maken mensen elkaar kapot, elkaar dood. Uit passie zeggen we dan terwijl passie daar niets mee van doen heeft. Het heeft eerder te maken met jaloezie of met haat of met wraak, niks niet passie.

Uit liefde de dood opzoeken doen mensen na een vaak decennia lange liefdesrelatie. Samen sterven lijkt dan wel het ultieme verlangen. Basaal is er gewoon het besluit niet meer alleen te willen zijn en heel egoïstisch ook te sterven omdat de liefde niet meer stroomt.

Ook in de dierenwereld kennen en zien we de liefde stromen. En natuurlijk zijn daar verschillende gradaties in want naarmate de ontwikkeling van insecten, vissen, vogels en zoogdieren  toeneemt is de liefdesstroom duidelijker zichtbaar.

In de plantenwereld zie je de liefde van het universum voor kleuren, geuren en een verscheidenheid aan vormen.


En in de liefde van het universum voor dit alles zie je een orde. Een orde van liefde waarbij de een komt als de ander gaat, waarbij plek, tijd en ruimte is om gezien te worden. Een orde waarbij ook een volkomen natuurlijke staat van acceptatie is. Er worden geen vragen gesteld over de orde. Het is.


Bij mensen is dat anders. Wij stellen wel vragen waarom de dingen gebeuren zoals ze gebeuren. We vragen ons niet perse af wat de reden is, wij vragen “Waarom?” en kijken of wijzen onmiddellijk naar iets of iemand buiten onszelf alsof daar de oorzaak te vinden is. Er is geen blinde acceptatie van de gegeven orde als die al herkent wordt.

Wat is dat dan bij ons mensen? Duidelijk genoeg ligt hier onze ontwikkeling van de hersenen aan ten grondslag.  In de loop van de tijd is de mens van kruipen naar lopen gegaan. Heeft de mens zich geëvolueerd naar een staande, sprekende en denkende mens. Hoewel ik dan bij sommige verschijningsvormen denk , had dat middelste nu maar overgeslagen.  Wij mensen willen alles begrijpen vanuit ons denken en als we het niet begrijpen dan alsnog.

Een van de universele wetten is de Wet van Balans. Bij de evolutie van de mens is het plots zo snel gegaan dat de balans is doorgeslagen. Er is geen balans meer tussen weten en acceptatie. Er is zelfs een grote discrepantie, een kloof, tussen het denken en het weten. Het denken is het voedsel van het menselijk ego, het weten is verbonden aan de universele energie. Het ego is niet verbonden met de universele energie, sterker nog, die universele energie is de grootste vijand van het ego. Als het ego zich zou verbinden met die universele energie zou dat betekenen dat het ego de controle verliest, de controle opgeeft. Dat is precies het laatste wat het ego zal doen. Het ego bestaat uit controle, uit denken.

Het weten is een pure liefde waarbij geen oordeel is. Het weten accepteert licht en schaduw. Het weten weet dat er donkerte was toen er licht bij kwam en dat het goed is.

De mens is eigenlijk in disbalans. Ergens weten we het allemaal wel terwijl tegelijkertijd we het niet willen en kunnen accepteren. En het is deze interne strijd, de oorlog in onszelf, die zorgt voor ziekte, stress en onbehagen om even kort door de bocht te gaan.

In mijn werk kom ik deze vraagstukken tegen. Het is hierbij noodzakelijk om uit oordeel en verwijt te blijven. In elk gesprek dat ik voer met een cliënt ligt de verleiding op de loer om bezig te gaan met een “Waarom”-vraag. Bij Klaas uit de aangehaalde casus had ik meteen kunnen vragen wat voor hem de reden was dat hij ‘recht’ zou hebben en daarbij het woordje “waarom” gebruiken. Meteen de schuld bij hem of een ander neerleggen, meteen een oordeel te hebben. De liefde was dan meteen geblokkeerd.


Liefde is de universele energie die heelt, verbind en samenbrengt. Het is die liefde die ik samen met de cliënt zoek. In het geval van Klaas hoefde hij alleen maar tegen zijn vader en moeder het woordje ‘Ja’ te zeggen. Ja tegen het leven, ja tegen alles wat hij niet had gekregen, ja tegen alles wat hij wel had gekregen en vooral ja tegen zichzelf. Zonder oordeel en verwijt.


Om uit oordeel en verwijt te blijven probeer ik naar de acceptatie te gaan van wat de situatie nu is. Dat is de gegeven situatie van het moment, het Nu. Dat proces alleen al is vaak de start van heling van iemand. Het denken, ons ego, bestaat niet in het Nu, het voedt zich vooral met het verleden en de toekomst, het dweilt daarin.

Het leren accepteren van het Nu is de grootste les, misschien ook wel het moeilijkste. Het betekent dat je de controle los laat.

Het loslaten van die controle is de sleutel om de liefde weer te laten stromen.

Gewoon ‘Ja’ zeggen.



Interessant? Een idee?

Wij stellen het op prijs als je deze pagina wilt delen

HET INTERVIEW


Wat is familieopstelling?

Voor mij is een opstelling, of zoals jij het noemt een familie-opstelling, een visualisatie van het gesprek, het interview dat ik vooraf heb met een cliënt. In dat interview stel ik hem of haar buiten de geijkte vragen ook belangrijke vragen die een proces op gang brengen. En verder ben ik eigenlijk gewoon heel erg stil en kijk naar de lichaamshouding, de ademhaling en oogopslag van de cliënt. Ik observeer en kijk dan weer even weg om de cliënt helemaal zichzelf te laten zijn en te voelen.

Uiteindelijk probeer ik samen met de cliënt zijn vraag te formuleren. Vaak vraag ik de cliënt met zijn aandacht naar zijn ademhaling te gaan. En dan met diezelfde ademhaling zijn aandacht te sturen naar zijn hart en daar te voelen. We zijn het niet meer gewend om te voelen. Alles willen we vanuit het denken regelen, formuleren en uitvoeren. Dat denken staat ons enorm in de weg om uit de problemen die we ervaren te komen. Het denken creëert lijden. Dus is mijn motto de laatste jaren: Stop met denken!


Natuurlijk moet je praktisch blijven denken en niet gewoon de weg oversteken als er een vrachtwagen aan komt rijden. Blijf praktisch denken en doe boodschappen om eten te kunnen koken. Tegelijk moet je het ‘grote denken’ zoals ik het noem stoppen en het op zijn plaats zetten. Het denken is een soort van technisch hulpmiddel van je Ego en het Ego maakt dat denken vele malen groter dan nodig is. Wij zijn daardoor gaan denken dat wij dat denken zijn… … en dat zijn we niet.

Dus vraag ik de cliënt te stoppen met denken en te gaan voelen. En met dat voelen, dat aarzelend voorzichtig uitproberen van voelen begint de reis van de cliënt. Het proces is in gang gezet en eigenlijk daarna niet meer te stoppen. Misschien dat het aanvankelijk een soort stoptrein is, dat is allemaal niet zo belangrijk. Belangrijk is dat je je aandacht kunt sturen naar je gevoel en het denken op een lager pitje zet.

En dan, als je een vraag geformuleerd hebt ben je al zo in proces dat dat eigenlijk al de opstelling is. Het enige wat ik nog faciliteer is de fysieke opstelling. Eigenlijk ook als bevestiging voor de cliënt zodat hij of zij het visueel en fysiek kan ervaren en daardoor ook beter in staat is die herinnering op te slaan. En het verworven inzicht een plek kan geven. Vergeet niet dat iedereen zo zijn of haar eigen pad heeft, er is geen standaard. Alles is maatwerk dus buiten algemene noemers waar we veel in praten is er alleen maar maatwerk.


Met welke problemen/situaties zouden we ons aanmelden op een sessie?

In principe kun je om het even wat opstellen, ziekte, relatie, liefdesverdriet, je werk, problemen in de familie, een huis wat niet verkocht wordt, een vloek of patroon in de familie. De opsteller, de facilitator is uiteindelijk degene die beslist wat hij of zij kan begeleiden.

Als vragensteller is het dus belangrijk om te weten wie wat doet en kan. Je moet je van te voren goed afvragen bij wie jij je opstelling wilt doen. En dan heb ik het nog niet eens over het prijskaartje.


Kun je het verschil beschrijven tussen "traditionele therapie" en opstelling?

Als jij met “traditionele therapie” gesprekken bedoeld met een psycholoog, psychiater of psychotherapeut dan lijkt mij het verschil al snel duidelijk. In die gesprekken werk je volgens een bepaald kader, een bepaald format.  Spreek je over zaken en maakt daar afspraken over om dingen anders of op zijn minst op een andere manier te bekijken en aan te pakken. Er wordt hard gewerkt aan een oplossing.

Ik los niks op.


Ik los niks op om de doodgewone reden dat er niets op te lossen valt. Als iemand een mega grote angst heeft voor zeg spinnen is die niet op te lossen. Het denken heeft die angst voor spinnen zo groot gemaakt dat het niet op te lossen valt. Het enige wat je dan kunt vragen aan je cliënt is om het denken te stoppen en die angst aan te kijken.

Laatst las ik nog ergens dat als je je 180 graden omdraait en de angst aankijkt dat het megagrote monster van angst verschrompelt tot de grootte van een aaibaar katje. En dat is precies wat gebeurd als je gaat opstellen. Jouw denken heeft je zo bang gemaakt dat je denkt het allemaal niet aan te kunnen terwijl als je dan daar staat tegenover whatever het is dat maakt dat je bang bent het niet te overleven, dan blijkt het allemaal mee te vallen. En natuurlijk kan daar heel veel verdriet zijn, tegelijk is dat het verdriet van toen en niet van nu. Ook dat is zo belangrijk om het allemaal in het hier en nu te houden. Ons denken dweilt zo graag in het verleden en de toekomst…  stop met denken!!


Wie ben je?

Mijn naam is Marcel van Doorn. Ik ben geboren als tweede zoon uit een gezin van zeven kinderen, ik heb drie broers en drie zussen. Mijn ouders hadden een gemengd huwelijk wat redelijk opviel in de jaren 50. Mijn vader is geboren in Utrecht en mijn moeder in Magelan, Java. Zij komt uit een Nederlands Indisch gezin met verschillende bloedlijnen. Voor mijn gevoel ben ik voor de helft Europees en de andere helft Aziatisch.

Geboren en getogen in zuidelijk Nederland ben ik uiteindelijk vanaf mijn 42e levensjaar begonnen aan mijn reis die mij tot hier heeft gebracht. Ik ben nu ruim zeventien jaar bezig met opstellingen en begeleid deze nu de laatste vijf jaar zelf.

Daarbij heb ik een achtergrond van opleidingen in de psychiatrie, psychologie en sociale pedagogiek, heb gewerkt in de gezondheidszorg en voor het ministerie van Justitie.


Wat is EnergyPraktijk?

EnergyPraktijk is de naam van de maatschap die ik samen met mijn allerbeste vriend, mijn maat, begonnen ben om onze activiteiten een smoel te geven. Dat was in februari 2012 dus zes jaar geleden. Omdat wij beiden ervan uitgaan dat alles in het universum een vorm van energie is wilden we dat in onze naam verwerken. Het lastige alleen is dat in de Nederlandse taal onder energie ook elektriciteit en gas wordt verstaan. Dat elektriciteitsmaatschappijen zich energie maatschappijen noemen dus werd de naam Energy Holistische Praktijk. Tegelijk bekt dat niet lekker en hebben we het afgekort tot  Energy Praktijk. Geen energie omdat dat teveel verwarring op zou roepen maar een speels Engels woord met een gewoon Nederlands woord erbij. Uiteindelijk ben ik maar drie keren gebeld met de vraag hoe duur de elektriciteit bij ons was…


Waarom bij jou een workshop volgen?

De reden om bij ons een workshop bij te wonen is in de eerste plaats in jezelf gelegen. En dan op een goede tweede plaats zou ik zo zeggen “kom bij ons voor maatwerk.” 

Daarbij werk ik samen met een aantal zeer ervaren en goed opgeleide mensen dus je komt in een goed gespreid bed. Het is echt voor iedereen die oprecht interesse heeft om op een andere manier te leren kijken naar de wereld. Verder is het een respectvolle manier van werken, het is ook veilig omdat alles wat je verteld en meemaakt in de groep blijft. Dat is een gouden regel. En daarbij hebben we altijd overheerlijke lunches met voortreffelijk eten. Van dit werk wordt men nu eenmaal hongerig.


Waar is meer info te vinden?

Op de website energypraktijk punt nl vind je allerlei informatie. Daarnaast kun je mij altijd bellen omdat ik weet dat mensen een persoonlijk contact fijner vinden als zo een koele omhelzing van een computerscherm.


Noem een "succes-voorbeeld"! --ik weet dat alles succes is, noem iets

waarvan de mensen zin in krijgen in ieder geval deel te nemen als representant?

Zo een drie-vier jaar geleden wandelde er een jonge vrouw bij ons naar binnen en wilde opstellen.  Haar vraag was wat de reden was dat zij geen studie kon afmaken. Ze was nu weer begonnen aan een derde studie en het was het allemaal reuze interessant, tegelijk maakte ze geen enkele opdracht en behaalde geen enkel studiepunt.

Gedurende het interview waarbij ze niet naar haar gevoel kon gaan werd mij duidelijk dat ‘het allemaal toch geen zin had’. En dat dat ook de reden was dat ze niet naar haar gevoel kon gaan.

Met een touw dat ik toevallig bij mij had heb ik een lijn gelegd en haar op die lijn geplaatst. Vervolgens heb ik haar gevraagd wat haar eerste beweging zou zijn. Na flink wat te aarzelen stapte ze naar voren. Toen ik haar vertelde dat ze voor het leven had gekozen begon ze te huilen. Ze vertelde dat ze alleen geboren was en dat ze eigenlijk een tweeling was. In de placenta was ook een rest gevonden van een tweede vrucht, een meisje. Ze voelde zich zo verbonden en gehecht aan dat deel dat ze niet het gevoel had dat ze mocht leven.

In de opstelling hebben de twee zusjes elkaar gevonden en afspraken gemaakt. Door de ogen van de jonge vrouw zouden ze beiden het leven delen. Nu wachtte de jonge vrouw een schone taak om te slagen, zowel voor haar studie als het leven.

Eind vorig jaar wandelde de jonge vrouw binnen met een stralende glimlach en een diploma in haar handen. In mijn oor fluisterde ze dat ze verliefd was en de jongeman in kwestie op haar…  …


E.T. te Leidschendam-Voorburg juli 2018


MAMA…  …  ALSJEBLIEFT…  …

Hij staat haar aan te kijken, zijn ogen knallen bijna uit zijn oogkassen, zo strak kijkt hij naar haar. Niets maar dan ook niets van haar ontsnapt aan zijn minutieus onderzoek. Hij staat strak van de spanning, zijn rug kaarsrecht en schouders op volle breedte, zijn handen gebald en dan weer geopend hangen langs zijn lijf. Zijn ademhaling is vlak met soms opeens een hele diepe zucht. Op zijn gezicht lees ik alles af.


In de ruimte staan zeker negen andere mensen in doodse stilte. De spanning is te snijden en lijkt vol elektriciteit. Niemand beweegt of zegt wat. Het lijkt alsof ze allemaal met zichzelf bezig zijn behalve hij. Hij staat daar strak naar haar te kijken, de vrouw tegenover hem. Zij staat licht gebogen, iets door haar knieën gezakt, het haar hangt voor haar gezicht. Ze kijkt naar de grond in een wanhopige poging zich nog een houding te geven. Haar armen bewegen in een vertraging als wil zij hem aan raken en toch ook weer niet. Haar handen gaan open en dicht in een ritme op muziek die alleen zij hoort.


Er staat een man links van haar. Hij heeft zijn ogen gesloten in een treurig gelaat en staat als een zoutzak in elkaar gebogen. Hij lijkt tot niets meer in staat. Zijn armen hangen langs zijn lijf alsof ze er niet meer toe doen. Vlak in zijn buurt staat een vrouw op een stoel en ze kijkt meewarig over iedereen heen. Ze kijkt naar mij met een triomfantelijk glimlachje dat zo lijkt om kan slaan in een venijnige uithaal. Ze kruist demonstratief haar armen voor zich en bekijkt iedereen nog eens afkeurend. Heel tevreden knikkend torent ze boven iedereen uit. Twee andere mensen leunen tegen elkaar in een uitgebluste houding met de ogen gesloten. Ze hangen tegen elkaar en zouden omvallen als ze elkaar niet steunden. Ze lijken te overleven.


Achter de vrouw staan een man en vrouw met de ruggen naar elkaar toe, stille, bijna neutrale gezichten waarop de sporen van tranen nog te zien zijn. De ruggen zo recht dat het bijna te pijnlijk is om te zien.

Eén andere man staat ver in de hoek van de ruimte achter hem, hij kijkt niet. Zijn kin rust op zijn borst en zijn armen heeft hij gekruist voor zijn borst. Van tijd tot tijd haalt hij diep adem in een diep timbre. Hij straalt iets uit dat iedereen van hem weg blijft.


De laatste andere man staat vlak naast hem, daar in het midden van de ruimte. Hij kijkt naar de man en dan weer naar de vrouw in de meest onschuldige beweging met knipperende ogen alsof hij iets ziet wat hij niet eerder heeft gezien.

Het is oorverdovend stil. De wijzers van het klokje klinken luid en de koffiemachine maakt niet eerder gehoorde geluiden.


En ik, ik zit in mijn fauteuil. Ik zie het helemaal en allemaal als een film voor mij afspelen. Dit is waar hij het de hele tijd over heeft gehad, over dit moment. Dit moment waarop hij de waarheid zou openbaren zei hij.

Ik laat de stilte eeuwig voortduren.

‘Ik kan het niet’ zegt de man opeens waarmee hij de stilte verscheurt alsof het rijstpapier is. ‘Ik kan het niet’ schreeuwt hij en kijkt mij aan alsof ik hem veroordeeld heb tot zijn handelen.

‘Dit is wat jij wilde’ zeg ik, ‘dit is wat je doet. Jij staat daar als een drie –vierjarig jongentje te stampvoeten dat je iets van haar wilt.

En kijk…  kijk naar haar. Kan zij jou iets geven?’


Het is een gegeven dat wij vaak van onze ouders iets willen wat zij ons niet kunnen geven. Gewoon om het simpele feit dat zij het niet hebben. Zij hebben het niet gekregen of geleerd van hun ouders dus hebben ze het niet. Zij hebben ook niet geleerd in hun leven of gekregen en soms gaat dit generaties terug.

Die acceptatie van ons, dat zij het niet hebben, is een hele lastige want als klein magisch kind dichten wij onze ouders alle zaken toe die er toe doen opdat ook wij die zaken gaan krijgen. In de volle overtuiging dat de moeder in staat is om het kind bakken vol met liefde te geven zien we vaak het kind stampvoetend en eisend voor de moeder staan. Zo ook in deze opstelling. De volwassen man ziet dan eindelijk wat hij doet en zegt dat hij het niet kan. Wat hij vergeet is het innerlijk kind in hem te troosten en bij de hand te nemen.


De man kijkt mij vertwijfeld aan en vraagt, net zoals zijn kleine kind, ‘Wat moet ik doen?’

‘Niets.’ is mijn antwoord, ‘kijken en voelen’. Ik vraag de vrouw, de moeder zich om te draaien naar haar ouders en tegen haar ouders te fluisteren ‘alsjeblieft…’

Op datzelfde moment draaien de ouders zich naar haar toe en de grootmoeder zegt ‘ik heb het niet, dat wat ik heb, heb ik je gegeven.’

Ik vraag de overgebleven vier vrouwen die nog op de bank zitten in een lijn achter de grootmoeder te gaan staan . In deze vrouwenlijn vraag ik minimaal één vrouw zover terug te gaan dat zij weer liefde kan voelen. De laatste twee vrouwen zeggen dat te kunnen en ze stralen dat ook uit. Ik vraag de vrouwen hun liefde en hun voorbeeld door te sturen naar de grootmoeder. We zien direct wat zulke energie doet. De grootmoeder ontspant zich en leunt verstild tegen haar moeder aan. Ik moedig hen aan om de liefde te laten stromen. De moeder van de man kijkt naar haar moeder, dan naar mij en weer naar haar moeder. Ze kijkt naar mij en fluistert bijna bedeesd ‘mag ik ook?’ Ik zeg alleen ‘neem je plek in’ en vrijwel onmiddellijk laat ze zich opnemen in de vrouwenlijn en ook zij leunt tegen haar moeder aan. De kracht van de vrouwenlijn vervult de ruimte, de liefde die eindelijk weer stroomt is gewoon te voelen en bijna aan te raken.

Tegen de man zeg ik ‘vraag maar… … Mama… … alsjeblieft’  Vol ongeloof staart hij mij aan. ‘Zo makkelijk?’ vraagt hij vol verbazing en wantrouwen. ‘Ja’ zeg ik, ‘zo makkelijk’


Het duurt even voordat het geloof in hem in gedaald. Ondertussen kijkt zijn moeder nu vol liefde naar hem en strekt haar armen uit. ‘Nu pas kan ik je geven wat je nodig hebt. Ik kon het niet eerder.’ Tergend langzaam komt hij steeds dichterbij zijn moeder, vol ongeloof. Pas na lange tijd omarmt hij zijn moeder alsof ze een porseleinen pop is die hij zou kunnen breken. Het ongeloof straalt van hem af. ‘Je hoeft niets te denken’ zeg ik, ‘alleen maar voelen, zonder oordeel, zonder verwijt, gewoon voelen.’ Ik duw hem helemaal in de armen van zijn moeder. Ik laat ze staan en doe niets.

In de ruimte ontstaat een andere sfeer, een sfeer van verwachting, hoop en dan vol vertrouwen. We kijken allemaal toe, we kijken naar de man en vrouw, we zien het jongetje dat eindelijk in de armen van zijn moeder is. Na een tijdje, wat eeuwen lijkt te duren, ontspant de man zich langzaam en beginnen zijn schouders te schokken. ‘Ogen open, haal adem door je mond’ zeg ik tegen de man terwijl hij onbedaard en onbeheerst zijn verdriet laat gaan.

Na een paar minuten zie ik hem zich vermannen en uit de armen van zijn moeder gaan. Hij kijkt mij aan, verward, verwijtend, ongelovig en verdrietig. ‘Dit is de kracht van een familieopstelling’ zeg ik, ‘Het is niet je alledaagse realiteit. Het is wel de energetische werking die je voelt en ervaart. Kijk naar je oma en kijk terug naar je eigen beweging, voel. Daar zit je kracht’


Familieopstellingen is een krachtig en succesvol middel om inzichten te verwerven in de overtuigingen en patronen van je familie, in je gevoelens waarbij je onderscheid leert maken in je eigen gevoelens en overgenomen gevoelens.

Ik ben elke keer weer diep onder de indruk van het vertrouwen dat  zichtbaar is in elke opstelling.

‘En wat gebeurde er eigenlijk met jou?’


Ze gaat zitten in de stoel links naast mij  na eerst de rechter stoel te hebben geprobeerd.. Ze is een wat grote, iets gezette vrouw met een nogal mannelijk postuur. Ze heeft twee staartjes in haar blonde haar gemaakt zoals kleine meisjes dat doen. Haar gezicht is niet opgemaakt en haar gelaatsuitdrukking is neutraal. Als ze begint te praten valt gelijk haar accent op. Ze somt de informatie op alsof ze een toneelstukje heeft ingestudeerd en vertelt het zonder emoties. In stilte hoor ik haar aan. Eigenlijk gebeurt hier iets vreselijks.


Het is het verhaal van haar gezin van herkomst. Dit is altijd het begin van de gesprekken die ik met mijn klanten voer, ‘Wat is je plek’ vraag ik dan standaard.

Haar verhaal gaat over een vader die als binnenvaartschipper met moeite de kost wist te verdienen en een afwezige moeder. Een gezin met drie kinderen waarvan zij het tweede kind was, een broer boven zich en een gehandicapt zusje na haar. Alle aandacht en energie van de moeder ging naar het jongste kind dat uiteindelijk op zestienjarige leeftijd overleed. Daarna werd haar moeder apathisch en stierf op tweeënzeventig jarige leeftijd, tien jaar nadat haar vader overleden was.

Broer en zus verdeelden de erfenis zonder veel gedoe en zien elkaar een paar keer per jaar.


‘En wat gebeurde er eigenlijk met jou?’ is mijn vraag.

Plots betrekt haar gezicht en haar ogen spatten vuur, haar ademhaling versneld en haar mond wordt een strakke streep. ‘Mijn vader heeft zich vergrepen aan mij en waarschijnlijk eerst aan mijn broer maar die ontkent alles. Hij, mijn vader dus, heeft ook geld gekregen van andere mannen voor mij. Dan moest ik hem in het café ophalen en dan konden ze even aan mij zitten met hun ranzige vingers. Of op zondag in het bos, dan gingen we, mijn vader en ik, zogenaamd wandelen. Nou, we gingen meteen naar het zandduin waar al mannen zaten te wachten, stuk of drie en die deden dan dingen met mij. Dat begon op mijn vierde en hield pas op toen ik zestien was.’

‘Waar was je moeder?’ vraag ik zacht. ‘Mijn moeder?...   … - stilte-  Nou, die moeder van mij lag weer eens op bed zogenaamd ziek te wezen. Die had toch nooit geen tijd voor ons. Alleen maar voor mijn zusje, die mocht alles. Die kreeg ook alles. Ze was er nooit en zal er ook nooit wezen. En ik heb genoeg opstellingen gezien waar jij dan opeens met de Mama aankomt , nou, dat hoeft voor mij echt niet. Dat gaat niet werken bij mij hoor. Ze is dood en dat is genoeg zo. Nu hoeft ze ook niet meer mee te doen.’


De sfeer in de ruimte is veranderd. Een aantal deelnemers is zichtbaar aangedaan. Opvallend is dat twee mannen zich een onverschillige houding aanmeten, zij zitten energetisch al in de opstelling. Zij nemen later de rollen van de mannen die misbruiken op zich.


Bij seksueel misbruik wordt een kind door volwassenen, of een ander kind, gebruikt ter bevrediging van hun seksuele lusten.  Hierdoor krijgt het kind het idee dat hij alleen in deze, seksuele, relatie met de volwassene van enige tot grote betekenis kan zijn. Er ontstaat dan ook verwarring over de kinderlijke liefde en de (abnormale) liefdesverhouding. Daarbij speelt mee dat aanraking voor elk mens in principe prettig is. Wij kunnen niet zonder aanraking; een baby dat vier weken lang niet wordt aangeraakt sterft. Aanraking van het lichaam veroorzaakt over het algemeen plezierige reacties, zeker bij kinderen. De erogene zones zijn al super gevoelig zonder dat er enig begrip is over seksualiteit of seksuele gevoelens. Het voelt gewoon prettig, punt. Dit is als volwassene verwarrend om terug te kijken of daar een oordeel over te hebben. Het lichaam reageerde met het signaal dat het prettig was.

Bewust of onbewust maakt de dader hier gebruik van. Vaak is misbruik juist heel liefdevol en zacht, heel verleidelijk. Als het kind dan ook nog het middelpunt van de belangstelling wordt gemaakt, wat vaak in het begin gebeurd, dan is het kind makkelijk over te halen vanuit een kinderlijke liefde waarin geen kaders of grenzen zijn zoals volwassenen die wel kunnen stellen. Dat leren kinderen in deze huidige maatschappij pas veel later.


In deze zegt het kind: ‘Mama, ik doe het voor jou. Papa, ik hou van je.’ De moeder is hier afwezig sinds de geboorte van haar jongste dochter. De andere kinderen nemen haar plek in, eerst de broer en dan de vragensteller. Een van de gevolgen is dat het kind zichzelf afwijst om de plek in te kunnen nemen als minnares van de vader.

Dit gegeven ploft dan ook als een bom in ieders gezicht, in de opstelling die volgt na het interview, als het kind, de vragenstelster, blijft volhouden dat ze van haar vader houdt en dat daar niets mis mee is. Pas als de vader tegen zijn dochter zegt dat zij onschuldig is en haar plaats naast haar moeder is, komt er iets meer rust in de opstelling.

Als de dochter de energie van het misbruik terug geeft aan de vader, zijn verantwoordelijkheid, komt er is meer duidelijkheid bij de dochter en tegelijkertijd komt ook de verwarring. ‘Maar ik hou toch van mijn vader en wat is daar verkeerd aan?’

‘De plek waarop je staat! Je staat op de plek van je moeder. Jij bent kind, jij bent onschuldig! Jij mag gaan spelen. Zeg maar tegen je vader en moeder dat jij tussen hen uitstapt. Wat er tussen hen speelt is hun zaak en niet de jouwe. Jij bent het kind en jij mag gaan spelen. En als je gespeeld hebt, mag je naar je vader en moeder kijken en zeggen dat je van ze houdt.’ zeg ik zacht.


Veel mensen erkennen hun misbruik niet omdat ze loyaal willen blijven aan de ouder, die ook de dader is. Hierdoor komt het dat mensen het misbruik vergeten of blokken alsof het niet heeft plaats gevonden. Veel mensen realiseren zich niet dat het “onschuldige” misbruik van invloed kan zijn op zijn of haar huidige relatie of relaties in zijn of haar latere leven.

Veel therapieën werken met de verwerking van het trauma ongewild herbelevingen in de hand.


Familieopstellingen kan  hierin een zuiver kompas zijn door de acceptatie van fysieke reacties en psychische reacties te erkennen en verantwoordelijkheden daar te plaatsen waar ze ook werkelijk horen, zonder een oordeel, zonder verwijt of schuld.

Het kind wat nu volwassen is, kan vanuit het Nu de verantwoordelijkheid nemen door weg te stappen uit de relatie van de vader en moeder om naar de eigen kind plek binnen het gezin te gaan. De volwassene kan nu erkennen dat zijn fysieke reactie van toen gewoon een fysieke reactie was zonder alle plaatjes die er door volwassenen op geplakt worden.


Pas als beide ouders hun verantwoordelijkheid nemen en hun eigen onverwerkte stuk aangaan, de vader die misbruik pleegde en de moeder die afwezig was en haar kinderen niet beschermde, dan pas kunnen kinderen op hun eigen plek staan. Belangrijk ook is dat dit vele malen herhaald moet worden. Uit de laatste onderzoeken binnen de  neuropsychologie blijkt dat we in staat zijn de neurale paden in onze hersenen te veranderen door dit actief te oefenen. Dit wordt neuroplasticiteit genoemd. Mindfulness is hierop gestoeld en yoga draagt er aan bij.


‘Lief kind, het spijt me dat ik er niet voor jou kon zijn. Dat ik er niet voor je broer kon zijn. Ik kon het echt niet. Ik was en ben helemaal verbonden met het lot van je zusje. Het spijt me, jij bent onschuldig!’ zegt de moeder terwijl mijn cliënte haar hoofd vol ongeloof schudt.

‘Ik ga aangifte doen bij de politie. Ik neem de verantwoordelijkheid tot mij.’

Tegen de vader zegt de moeder hetzelfde. De vader zegt tegen zijn vrouw ‘Jij sloot mij buiten. Ook ik vond het vreselijk om mijn dochtertje te verliezen. Graag had ik samen met jou gerouwd. Ik neem mijn verantwoordelijkheid.’

Als begeleider sta je als het ware naast de vragensteller om de dingen te horen die net niet of net wel gezegd worden. Dus ik vraag aan de vader ‘Neem je echt verantwoordelijkheid voor jouw stuk of gebruik je het rouwen nu als excuus net zoals de moeder doet? Je had, en hebt, altijd een keus. Jij hebt de keus voor misbruik gemaakt terwijl hij anders had kunnen zijn.

En moeder, voor jou geldt hetzelfde. Het is een keus om volledig voor één kind te gaan in de wetenschap dat er nog twee anderen zijn die je niet meer beschermd.’


De schuld van het niet verwerken van traumata komt uiteindelijk op de schouders van de kinderen terecht. Onderzoeken in het veld van de epigenitica* wijzen erop dat traumata onbelemmerd worden door gegeven als het niet wordt opgelost. Soms hebben ouders geen andere keuze vanwege omstandigheden waarop ze als klein individu nauwelijks vat hebben, een oorlog, auto-ongeluk, burgeroorlog of aanslag.

Belangrijk met familieopstellingen is dit allemaal goed uit te zoeken en te benoemen. Als begeleider dien je je oren op stokjes te hebben om ook wat niet gezegd wordt te horen, in dienst van de vragensteller die vaak al helemaal overrompeld is door alle informatie en inzichten.

Het thema incest los je niet in één opstelling op, überhaupt zijn er weinig thema’s in mijn opinie die in één opstelling volledig aan de oppervlakte komen. Het is wel een eerste stap.


‘Als laatste stap dan’ zeg ik mild, ‘Zeg tegen je vader en je moeder: Ik stap hier tussen uit. Ik laat het bij jullie, het is jullie lot. Mijn lot is mijn lot. Ik neem al het goede en de rest doe ik allemaal zelf.

Hoe voelt dat voor jou?’

Met een grote glimlach kijkt ze naar mij ‘Dat is nou precies wat ik voel. Ik heb ze niet meer nodig, ik neem het goede en de rest doe ik zelf.’


Door de loyaliteit aan de verkeerde energie te onderbreken krijgt het kind de kans om als volwassene toch nog loyaal te blijven aan de familieziel op een gezonde manier.


Ik adviseer mijn klanten, uit professioneel oogpunt en eigen ervaring, een traject met lichaamswerk, meditatie en opstellingen om het vertrouwen en geloof in zichzelf en in hun eigen lichaam opnieuw te creëren. Een zeker niet makkelijk traject van soms jaren waarin de zoektocht naar zelfvergeving en zelfliefde een hoofdrol heeft.


*Epigenetica is het vakgebied binnen de genetica dat de invloed bestudeert van de omkeerbare erfelijke veranderingen in de genfunctie die optreden zonder wijzigingen in de sequentie (volgorde van de basenparen) van het DNA in de celkern. (wikipedia)